सुरक्षा सरोकार । करिब दुई वर्षअघि भएको सशस्त्र प्रहरी बलका नायब निरीक्षक (सई) लक्ष्मणप्रसाद यादव हत्या प्रकरणमा लामो समयदेखि फरार रहेका भनिएका मोहम्मद कुरवान मंसुरी अन्ततः प्रहरीको नियन्त्रणमा परेका छन्।

भारतको बिहारस्थित मधुवनीअन्तर्गत मोहनार ललबनियाँ गाउँका ३७ वर्षीय मंसुरीलाई इलाका प्रहरी कार्यालय महेशपुरपतारका प्रहरी निरीक्षक विशाल मल्लको नेतृत्वमा खटिएको विशेष प्रहरी टोलीले शनिबार साँझ बरियारपट्टी गाउँपालिका–१ कचनारीस्थित नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रबाट पक्राउ गरेको हो।

लामो समयदेखि सीमापार रहेको भनिएका मंसुरीलाई पक्राउ गर्नु प्रहरीका लागि सहज थिएन। खुला सीमाका कारण सम्भावित आवतजावत, लुक्ने स्थान र सम्पर्कको पहिचान अनुसन्धानको चुनौती थियो। तर प्रहरी निरीक्षक मल्लले घटनालाई पुरानो फाइलका रूपमा छाडेनन्।

उनको नेतृत्वमा सम्भावित स्थान, सम्पर्क र गतिविधिबारे सूचनालाई पुनः विश्लेषण गर्दै निगरानी बढाइएको थियो। स्थानीय सूचना संयन्त्रलाई सक्रिय बनाउँदै मंसुरीको गतिविधिबारे प्राप्त सूचनालाई ‘फलोअप’ गर्ने क्रममा प्रहरी अन्ततः उनलाई सीमाक्षेत्रसम्म पछ्याउन सफल भएको हो।

२२ महिनासम्म रोकिएन मल्लको ‘फलोअप’

गम्भीर अपराधका आरोपी लामो समयसम्म पक्राउ नपर्दा अनुसन्धान कमजोर भएको अनुमान गरिन सक्छ। तर सई यादव हत्या प्रकरणमा प्रहरी निरीक्षक मल्लको टोलीले अनुसन्धानलाई निरन्तरता दिदै यो सफलता हासिल गर्न सफल भएको सिराहाका डिएसपी रमेश पालले जानकारी दिनु भयो ।

फरार आरोपी कहाँ छन्, कससँग सम्पर्कमा छन् र नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रमा उनीहरूको सम्भावित आवतजावत कस्तो छ भन्ने विषयमा सूचनाको विश्लेषण र निगरानीलाई प्राथमिकता दिइएको थियो।

त्यसैको परिणामस्वरूप मंसुरी सीमाक्षेत्रमा रहेको सूचना प्राप्त भएपछि मल्लको नेतृत्वमा टोली परिचालन गरिएको र उनलाई नियन्त्रणमा लिन सफल भएको बताइएको छ।

यसले लामो समयदेखि फरार रहेका आरोपीको खोजीमा घटनापछिको निरन्तर अनुसन्धान, सूचना संकलन र ‘फलोअप’ कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने देखाएको छ।

सीमा क्षेत्रमा मल्लको नेतृत्वमा अपरेसन

नेपाल–भारत खुला सीमाका कारण सिरहाजस्ता सीमावर्ती जिल्लामा अपराध अनुसन्धान आफैंमा चुनौतीपूर्ण मानिन्छ। आरोपी सीमा पार गरेपछि अनुसन्धानको दायरा थप जटिल बन्न सक्छ।

यस्तो अवस्थामा प्रहरी निरीक्षक मल्लले सीमाक्षेत्रको भौगोलिक अवस्थालाई समेत ध्यानमा राख्दै टोली परिचालन गरेको देखिन्छ।

कचनारीस्थित सीमा क्षेत्रमा आरोपी फेला परेपछि प्रहरीले उनलाई नियन्त्रणमा लिन खोजेको थियो। प्रहरीका अनुसार सो क्रममा स्थिति तनावपूर्ण बनेपछि गोली चलाइएको थियो। त्यसपछि मंसुरीलाई नियन्त्रणमा लिइएको हो।

मल्लको अनुसन्धान यात्रामा अर्को महत्वपूर्ण सफलता

प्रहरी निरीक्षक विशाल मल्ललाई अपराध अनुसन्धानमा सक्रिय अधिकृतका रूपमा चिनिन्छ।

उनको नेतृत्वमा यसअघि पनि लामो समयदेखि अनुसन्धानको दायराभन्दा बाहिर रहेका गम्भीर अपराधका आरोपित पक्राउ परेको प्रहरी स्रोत बताउँछ। विशेषगरी करिब ४३ वर्ष पुरानो हत्याकाण्डका आरोपितलाई समेत पक्राउ गर्न सफल भएको घटनालाई उनको अनुसन्धान यात्रासँग जोडेर हेरिन्छ।

पुराना अपराधमा अनुसन्धान अगाडि बढाउँदा घटनास्थलका प्रमाणदेखि साक्षीसम्म धेरै कुरा परिवर्तन भइसकेका हुन्छन्। आरोपीको बसाइँसराइ, सम्पर्क र पहिचानसमेत परिवर्तन हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा पुरानो सूचनालाई नयाँ सूचनासँग जोडेर अनुसन्धान अगाडि बढाउनु चुनौतीपूर्ण हुन्छ।

मल्लको नेतृत्वमा भएको पछिल्लो पक्राउले पनि पुरानो घटनाको अनुसन्धानलाई निरन्तरता दिँदै आरोपीसम्म पुग्ने प्रहरी कार्यशैलीलाई देखाएको छ।

सीमा पार गरेपछि पनि अनुसन्धानको दायरा साँघुरिएन मंसुरी २२ महिनासम्म प्रहरीको प्रत्यक्ष पहुँचबाट बाहिर रहेको भनिए पनि अनुसन्धान भने रोकिएन। सीमापार रहेको भनिएका आरोपीलाई नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रमै पक्राउ गरिनुले सीमावर्ती अपराध अनुसन्धानमा प्रहरीको सूचना संयन्त्र र निरन्तर निगरानीको भूमिकालाई उजागर गरेको छ।

प्रहरी निरीक्षक मल्लको नेतृत्वमा भएको यो कारबाहीपछि अब अनुसन्धानको केन्द्र मंसुरीको बयान र घटनासँग जोडिएका थप प्रमाणतर्फ केन्द्रित हुनेछ।

मंसुरीको हत्या घटनामा कथित भूमिका के थियो? घटनापछि उनी कहाँ–कहाँ बसे? कसको सम्पर्कमा थिए? र लामो समयसम्म प्रहरीको पहुँचबाट कसरी बाहिर रहे? यी प्रश्नको जवाफ अब अनुसन्धानबाट खोजिनेछ।

‘पुरानो फाइल’मा मल्लको अर्को छाप

सई यादव हत्या प्रकरणमा २२ महिनापछि भएको पक्राउले एउटा महत्वपूर्ण कुरा देखाएको छ—गम्भीर अपराधको अनुसन्धान घटना भएको समयसँगै समाप्त हुँदैन।

प्रहरी निरीक्षक मल्लको नेतृत्वमा भएको यो पक्राउले पुराना तथा फरार आरोपी जोडिएका घटनामा निरन्तर सूचना संकलन, निगरानी र अनुसन्धानको ‘फलोअप’ आवश्यक हुने तथ्यलाई पुनः स्थापित गरेको छ।

मंसुरी पक्राउसँगै सई यादव हत्या प्रकरणको अनुसन्धानले अब नयाँ चरण प्रवेश गरेको छ। पक्राउ परेका आरोपीबाट प्राप्त हुने बयान, थप प्रमाण र अनुसन्धानबाट खुल्ने तथ्यले घटनाको वास्तविकता थप स्पष्ट पार्नेछ।