सुरक्षा सरोकार  । सिरहामा कार्यरत प्रहरी निरीक्षक विशाल मल्ल ७१औँ प्रहरी दिवस–२०८३ को अवसरमा ‘उत्कृष्ट लागूऔषध अनुसन्धानकर्ता’ का रूपमा सम्मानित भएका छन्। लागूऔषध कारोबारको संगठित सञ्जाल पहिचान, जोखिमपूर्ण परिस्थितिमा साहसिक नेतृत्व र प्रभावकारी अनुसन्धानमार्फत महत्वपूर्ण सफलता हासिल गरेको योगदानको कदर गर्दै उनलाई सम्मान गरिएको हो।

नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय, नक्सालमा आयोजित विशेष समारोहमा प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीले प्रहरी निरीक्षक मल्ललाई सम्मान गरेका हुन्। प्रहरी दिवसको अवसरमा प्रदान गरिएको उक्त सम्मानले लागूऔषध नियन्त्रण तथा अनुसन्धानका क्षेत्रमा उनले निर्वाह गरेको जिम्मेवारी, व्यावसायिक दक्षता र कार्यक्षमताको मूल्याङ्कन गरेको छ।

प्रहरी निरीक्षक मल्लको अनुसन्धान यात्रा केवल अभियुक्त पक्राउ गर्नमा सीमित छैन। जटिल घटनाको सूक्ष्म विश्लेषण, प्राप्त प्रमाणको प्रभावकारी उपयोग, सूचनाको संयोजन र संगठित अपराधको तहसम्म पुग्ने अनुसन्धान क्षमताले उनलाई प्रहरी संगठनभित्र एक काबिल तथा व्यावसायिक प्रहरी अधिकृतका रूपमा चिनाएको छ।

हतियारधारी लागूऔषध कारोबारीसँगको दोहोरो झडपमा पनि साहसिक नेतृत्व

सम्मानपत्रमा उल्लेख भएअनुसार, प्रहरी निरीक्षक मल्लले लागूऔषध कारोबारमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई नियन्त्रणमा लिन विभिन्न जोखिमपूर्ण परिस्थितिमा समेत साहसिक नेतृत्व प्रदर्शन गरेका थिए। हतियारसहित रहेका लागूऔषध कारोबारीसँग दुई पटक दोहोरो झडप हुँदा पनि उनले आफ्नो कमान्डमा रहेको प्रहरी टोलीको सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै अभियुक्तहरूलाई नियन्त्रणमा लिन सफलता हासिल गरेका थिए।

लागूऔषध कारोबारसँग जोडिएका यस्ता घटनामा प्रहरी टोलीले तत्कालीन परिस्थितिको सही मूल्याङ्कन गर्दै उच्च सतर्कता र संयमता अपनाउनुपर्ने हुन्छ। सम्भावित जोखिमबीच टोलीलाई सुरक्षित राख्दै अनुसन्धानको उद्देश्य पूरा गर्नु प्रहरी नेतृत्वको महत्वपूर्ण पक्ष हो। मल्लले प्रदर्शन गरेको नेतृत्व र साहसलाई उनको व्यावसायिक दक्षताको महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा लिइएको छ।

बालबालिकाको प्रयोग गरी सञ्चालन गरिएको अन्तरदेशीय सञ्जालको पर्दाफास

प्रहरी निरीक्षक मल्लको अनुसन्धानको अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि भारतबाट बालबालिकाको प्रयोग गरी नेपालमा लागूऔषध पठाउने संगठित सञ्जालको पहिचान गर्नु हो। लागूऔषध कारोबारमा बालबालिकालाई प्रयोग गरिएको विषयले अपराधको स्वरूप र त्यसमा संलग्न समूहको कार्यशैलीबारे गम्भीर प्रश्न उठाउँछ।

यस्तो सञ्जालको पहिचान गर्न घटनामा संलग्न व्यक्तिहरूको भूमिका, लागूऔषध ओसारपसारको माध्यम र कारोबारको पृष्ठभूमिबारे गहिरो अनुसन्धान आवश्यक पर्छ। मल्लको अनुसन्धानबाट उक्त सञ्जालका मुख्य व्यक्तिसहित तीन जना भारतीय नागरिक पक्राउ पर्नु लागूऔषध नियन्त्रणका दृष्टिले महत्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ।

यसले लागूऔषध कारोबारलाई सामान्य घटनाका रूपमा मात्र नहेरी त्यसको पछाडि रहेको संगठित संरचना र अन्तरदेशीय सम्बन्ध पहिचान गर्नु आवश्यक रहेको तथ्यलाई समेत उजागर गरेको छ।

सामान्य दुर्घटनाबाट सुरु भएको अनुसन्धान तस्करीको ठूलो सञ्जालसम्म

प्रहरी निरीक्षक मल्लको अनुसन्धान क्षमता झल्काउने अर्को पक्ष सामान्य दुर्घटनासम्बन्धी घटनाबाट प्राप्त प्रमाणको विश्लेषण गर्दै ठूलो लागूऔषध तस्करी सञ्जालसम्म पुग्न सफल हुनु हो।

सम्मानपत्रमा उल्लेख भएअनुसार, दुर्घटनासम्बन्धी घटनाबाट प्राप्त मोबाइल फोनको विश्लेषण तथा सम्बन्धित व्यक्तिहरूको बयानका आधारमा अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो। अनुसन्धानका क्रममा प्राप्त सूचनालाई एकआपसमा जोड्दै जाँदा लागूऔषध तस्करीको ठूलो सञ्जालसम्म पुग्न सम्भव भएको थियो।

प्रहरी अनुसन्धानमा सामान्य देखिने घटनाबाट पनि महत्वपूर्ण प्रमाण प्राप्त हुन सक्छन्। तर ती प्रमाणको सही विश्लेषण, सूचनाबीचको सम्बन्ध पहिचान र सम्भावित आपराधिक सञ्जालसम्म पुग्न अनुसन्धानकर्ताको अनुभव, धैर्य र विश्लेषणात्मक क्षमता आवश्यक हुन्छ। मल्लले मोबाइल फोनबाट प्राप्त विवरण र बयानलाई अनुसन्धानको आधार बनाउँदै ठूलो सञ्जाल पहिचान गर्न खेलेको भूमिकालाई उनको अनुसन्धान दक्षताको प्रमाणका रूपमा सम्मानपत्रमा समेटिएको छ।

परिणाममुखी अनुसन्धानले बनाएको फरक पहिचान

प्रहरी संगठनमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्नु र चुनौतीपूर्ण घटनालाई परिणाममुखी अनुसन्धानमा रूपान्तरण गर्नु फरक विषय हुन्। लागूऔषध नियन्त्रणजस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा अनुसन्धानकर्ताले अपराधमा संलग्न व्यक्तिको पहिचान र पक्राउसँगै त्यसको सञ्जाल, कार्यशैली तथा कारोबारको प्रकृतिसमेत पत्ता लगाउनुपर्ने हुन्छ।

प्रहरी निरीक्षक मल्लले जोखिमपूर्ण परिस्थितिमा नेतृत्व प्रदर्शन गर्नु, उपलब्ध प्रमाणको विश्लेषण गर्नु र संगठित सञ्जालको पहिचानमा योगदान पुर्‍याउनु उनको कार्यशैलीका उल्लेखनीय पक्ष हुन्। यही योगदानका आधारमा प्रहरी दिवसको अवसरमा उनलाई उत्कृष्ट लागूऔषध अनुसन्धानकर्ताका रूपमा सम्मान गरिएको हो।

उनी प्रहरी संगठनभित्र काबिल, अनुसन्धानमा सक्रिय र जिम्मेवारीप्रति प्रतिबद्ध प्रहरी अधिकृतका रूपमा परिचित छन्। जटिल घटनामा प्रमाणमुखी अनुसन्धानलाई प्राथमिकता दिने, प्राप्त सूचनाको सूक्ष्म विश्लेषण गर्ने र चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा नेतृत्व लिन सक्ने क्षमताले उनको व्यावसायिक पहिचानलाई थप बलियो बनाएको छ।

७१औँ प्रहरी दिवसको अवसरमा प्राप्त सम्मान व्यक्तिगत उपलब्धिमा मात्र सीमित छैन। यो लागूऔषध नियन्त्रण तथा अनुसन्धानमा खटिने प्रहरी कर्मचारीको मेहनत, जोखिम र व्यावसायिक योगदानको कदरसमेत हो। प्रहरी निरीक्षक मल्लको उपलब्धिले अपराध अनुसन्धानमा साहससँगै तथ्य, प्रमाण, विश्लेषण र प्रभावकारी नेतृत्वको महत्वलाई उजागर गरेको छ।