काठमाडौं । पूर्वप्रहरी अधिकृत रेशम पराजुलीले निर्वाचन प्रहरीको पोशाक खरिद प्रकरणमा भ्रष्टाचारको विषय उठाउने सांसद खगेन्द्र सुनारको कार्यशैलीमाथि प्रश्न उठाएका छन्। उनले भ्रष्टाचारको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्नेमा जोड दिँदै नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीलाई मात्र लक्षित गरेर आरोप लगाइएको भन्दै आपत्ति जनाएका हुन्।

पराजुलीले सार्वजनिक गरेको धारणा अनुसार, भ्रष्टाचारविरुद्ध आवाज उठाउनु सकारात्मक भए पनि आरोप लगाउँदा प्रमाण, निष्पक्षता र संसदीय मर्यादालाई ध्यान दिन आवश्यक छ। उनले बेनामी उजुरीका आधारमा कसैलाई दोषीझैँ प्रस्तुत गर्नु र आरोपित पक्षको कुरा सुन्न तयार नहुनु उचित अभ्यास नभएको टिप्पणी गरेका छन्।

लेखा समितिको बैठकमा आईजीपी कार्कीलाई लक्षित गर्दै दिइएका अभिव्यक्ति र उनले आफ्नो धारणा राख्ने क्रममा भएको घटनालाई उल्लेख गर्दै पराजुलीले आरोप लगाउने र आरोप खेप्ने दुवै पक्षलाई समान अवसर दिनुपर्ने बताएका छन्।

ठेक्का विवाद र उजुरीको स्रोतबारे प्रश्न

पराजुलीले निर्वाचन प्रहरीको पोशाक खरिद प्रक्रियासँग जोडिएको ठेक्का विवादको पृष्ठभूमि पनि निष्पक्ष रूपमा अध्ययन गर्नुपर्ने बताएका छन्। ठेक्का नपाएका पक्षको असन्तुष्टि वा स्वार्थले उजुरी प्रक्रियामा प्रभाव पारेको हुन सक्ने सम्भावनासमेत अनुसन्धानको विषय हुनुपर्ने उनको भनाइ छ।

उनले उजुरीमा उल्लेख गरिएका विषयको सत्यता जाँच्नुका साथै उजुरीको स्रोत, खरिद प्रक्रियासँग सम्बन्धित कागजात र सम्भावित स्वार्थको पनि अध्ययन गर्नुपर्ने बताएका छन्। यद्यपि, ठेक्का विवाद र सांसद सुनारबीच कुनै अनुचित सम्बन्ध वा मिलेमतो रहेको भन्ने विषयमा स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएका प्रमाण सार्वजनिक धारणामा प्रस्तुत गरिएको छैन।

‘अन्य निकायका विषयमा पनि समान सक्रियता देखाउनुपर्छ’

पराजुलीले निर्वाचन प्रहरीको पोशाक खरिद प्रकरणमा नेपाल प्रहरीका आईजीपीलाई मात्र लक्षित गरिएको भन्दै प्रश्न उठाएका छन्। उनका अनुसार, एउटै प्रकृतिका उजुरीमा अन्य सुरक्षा निकाय वा सम्बन्धित पदाधिकारीको नामसमेत जोडिएको अवस्थामा सबै विषयमा समान गम्भीरताका साथ छानबिन हुनुपर्छ।

भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियान कुनै एक व्यक्ति वा संस्थामा सीमित हुन नहुने उल्लेख गर्दै उनले स्थानीय तह, सार्वजनिक खरिद, विकास आयोजना तथा सरकारी सेवा प्रवाहमा हुन सक्ने अनियमितताविरुद्ध पनि सांसद सुनारले समान सक्रियता देखाउनुपर्ने धारणा राखेका छन्।

प्रहरी संगठनको मनोबल र जवाफदेहिताको बहस

नेपाल प्रहरीको संस्थागत प्रतिष्ठा र मनोबलको विषय उठाउँदै पराजुलीले सुधार र जवाफदेहिताको माग गर्दा प्रमाणमा आधारित हुनुपर्ने बताएका छन्। प्रहरी संगठनमा अनियमितता भएको भए निष्पक्ष छानबिन र दोषी देखिए कानुनअनुसार कारबाही हुनुपर्ने उनको भनाइ छ।

तर, आरोपकै आधारमा प्रहरी नेतृत्व वा समग्र संगठनलाई दोषी ठहर गर्ने शैली स्वीकार्य नहुने उनले बताएका छन्। प्रहरीको आलोचना र सुधारको माग गर्न पाइने भए पनि त्यसका लागि तथ्य र प्रमाण आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।

पराजुलीले नेपाल प्रहरीलाई कमजोर बनाउने उद्देश्यले गतिविधि भइरहेको हुन सक्ने आशंकासमेत व्यक्त गरेका छन्। यद्यपि, त्यस्तो उद्देश्य वा कुनै संगठित गतिविधि रहेको विषयमा स्वतन्त्र पुष्टि आवश्यक हुन्छ।

‘कानुन सबैलाई समान रूपमा लागू हुनुपर्छ’

पराजुलीले भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियान व्यक्तिगत प्रतिशोध वा संस्थागत पूर्वाग्रहको माध्यम बन्न नहुने बताएका छन्। उनका अनुसार, आरोप लगाउने व्यक्ति र आरोप खेप्ने व्यक्तिलाई फरक मापदण्डमा राख्नु हुँदैन।

उनले सांसद सुनारलाई आफ्नो अभिव्यक्ति र कार्यशैलीमा संसदीय मर्यादा तथा कानुनी शासनको सिद्धान्तलाई ध्यान दिन आग्रह गरेका छन्। भ्रष्टाचारको आरोप लागेका सबै विषयमा निष्पक्ष अनुसन्धान हुनुपर्ने र दोषी देखिने जोसुकैलाई कानुनी दायरामा ल्याउनुपर्ने उनको जोड छ।

पूर्वप्रहरी अधिकृत पराजुलीले आफ्नो धारणाको अन्त्यमा भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियानको विश्वसनीयता आरोपको तीव्रताले नभई प्रमाण, तथ्य, पारदर्शिता र सबैमाथि समान कानुनी व्यवहार सुनिश्चित भए–नभएको आधारमा मापन हुनुपर्ने बताएका छन्।

लेखक : रेशम पराजुली, पूर्वप्रहरी अधिकृत।