वीरगञ्ज । नेपाल–भारत सीमासँग जोडिएको पर्सा जिल्ला लामो समयदेखि तस्करी, लागुऔषध कारोबार र विभिन्न आपराधिक गतिविधिका कारण चुनौतीपूर्ण जिल्लाका रूपमा चिनिँदै आएको छ। तर पछिल्ला नौ महिनामा जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साको नेतृत्व सम्हालेका प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) सुदीपराज पाठकको कार्यशैलीले जिल्लाको सुरक्षा अवस्थामाथि नयाँ बहस सुरु गरेको छ।

कार्यभार सम्हालेयता एसपी पाठकले सीमावर्ती क्षेत्रमा निगरानी बढाउनुका साथै अवैध कारोबारमा संलग्न व्यक्ति र समूहविरुद्ध निरन्तर कारबाहीको नीति अपनाएका छन्। प्रहरीको तथ्यांकले पनि त्यसको संकेत गर्छ। करिब नौ महिनाको अवधिमा पर्सा प्रहरीले ४३ करोड ९८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका भन्सार छली तथा अवैध रूपमा ओसारपसार गरिएका सामान बरामद गरेको छ। बरामद सामान सम्बन्धित भन्सार कार्यालयमा बुझाइएको छ भने तस्करीमा प्रयोग भएका दर्जनौं सवारी साधनसमेत नियन्त्रणमा लिइएका छन्।

सीमावर्ती क्षेत्रमा हुने अवैध कारोबार नियन्त्रणका लागि एसपी पाठकले परम्परागत शैलीभन्दा फरक ढंगले काम गरेको प्रहरी स्रोत बताउँछ। उनी स्वयं विभिन्न स्थानमा पुगेर अवस्थाको अनुगमन गर्ने र मातहतका प्रहरी इकाइसँग प्रत्यक्ष समन्वय गर्ने गरेका कारण तस्करीमा संलग्न समूहहरू दबाबमा परेको बताइन्छ।

लागुऔषध कारोबारविरुद्ध निरन्तर अभियान

पर्सा प्रहरीको अर्को प्रमुख उपलब्धि लागुऔषध नियन्त्रण अभियान बनेको छ। गाँजा, चरेस, ब्राउन सुगरदेखि विभिन्न प्रतिबन्धित औषधिसम्म ठूलो परिमाणमा बरामद गरिएको छ। यस अवधिमा दर्जनौं कारोबारी पक्राउ परेका छन् भने उनीहरूमाथि कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।

केवल बरामदी र पक्राउमै सीमित नभई ग्रामीण क्षेत्रमा लगाइएको गाँजा खेतीसमेत नष्ट गरिएको छ। प्रहरीका अनुसार लाखौं गाँजाका बोट फडानी गरिएकाले भविष्यमा हुने उत्पादन र कारोबारलाई समेत रोक्ने प्रयास गरिएको हो।

हुण्डी, काठ तस्करी र मानव बेचबिखनमा निगरानी

अवैध आर्थिक कारोबारका रूपमा चिनिने हुण्डी कारोबारमाथि पनि पर्सा प्रहरीले निगरानी बढाएको छ। स्रोत नखुलेको रकमसहित विभिन्न व्यक्तिहरू पक्राउ परेका छन् भने सम्बन्धित मुद्दाहरू दर्ता गरी अनुसन्धान अगाडि बढाइएको छ।

वन क्षेत्रको दोहन रोक्न वन डिभिजन कार्यालयसँग सहकार्य गरी काठ तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरूमाथि पनि कारबाही गरिएको छ। यस क्रममा ठूलो परिमाणमा काठ बरामद हुनुका साथै तस्करीमा प्रयोग भएका साधनसमेत नियन्त्रणमा लिइएको छ।

त्यसैगरी मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारविरुद्ध सञ्चालन गरिएको अभियानअन्तर्गत पीडितहरूको उद्धार तथा दोषीमाथि कानुनी कारबाहीको काम पनि अघि बढाइएको छ।

अनुसन्धान क्षमताको परीक्षा बनेको हत्या प्रकरण

एसपी पाठकको कार्यकालमा भएको चर्चित हत्या घटनाको अनुसन्धानले पनि प्रहरीको अनुसन्धान क्षमतामाथि ध्यान खिच्यो। घटनामा संलग्न आरोपीहरू नेपाल बाहिर लुकेर बसेको अवस्थामा भारतीय प्रहरीसँग समन्वय गरी पक्राउ गरिएको थियो। उक्त घटनाको सफल अनुसन्धानलाई पर्सा प्रहरीको महत्वपूर्ण उपलब्धिमध्ये एक मानिएको छ।

फरार अपराधी खोजी अभियानमा सफलता

फैसला कार्यान्वयनलाई प्राथमिकतामा राख्दै प्रहरीले लामो समयदेखि फरार रहेका सयौं प्रतिवादीलाई पक्राउ गरेको छ। कैद सजाय तथा जरिवाना कार्यान्वयनमा देखिएको सक्रियताले न्यायिक निर्णय कार्यान्वयनमा पनि सहयोग पुगेको देखिन्छ।

सामुदायिक प्रहरी अवधारणामा जोड

अपराध नियन्त्रणसँगै समुदायसँगको सम्बन्ध सुधार्न पनि पर्सा प्रहरीले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। विद्यालयस्तरका सचेतना कार्यक्रम, स्वास्थ्य शिविर, मोटिभेसनल कक्षा तथा सामुदायिक अन्तरक्रियाले प्रहरी र नागरिकबीचको दूरी घटाउने प्रयास भएको देखिन्छ।

नेतृत्वको प्रभाव

एसपी पाठकले नियमित समीक्षा बैठकमार्फत मातहतका प्रहरी इकाइलाई तस्करी नियन्त्रण, लागुऔषध नियन्त्रण, चोरी–डकैती रोकथाम तथा शान्ति सुरक्षामा केन्द्रित हुन निर्देशन दिँदै आएका छन्। साथै संगठनभित्र अनुशासन कायम राख्न पनि उनले कडाइ अपनाएको बताइन्छ।

पर्सा जस्तो संवेदनशील र सीमावर्ती जिल्लामा नौ महिनाको अवधिमा देखिएका उपलब्धिले एसपी सुदीपराज पाठकको नेतृत्वलाई चर्चाको विषय बनाएको छ। तस्करी नियन्त्रणदेखि अपराध अनुसन्धान र सामुदायिक सम्बन्ध विस्तारसम्मका गतिविधिले उनको कार्यकाललाई परिणाममुखी बनाउन सहयोग गरेको देखिन्छ।