काठमाडौं। सडकको किनारामा विश्रामको सम्भावना छैन, न त ड्युटीको घडीमा थकान बिसाउने कुनै व्यवस्था। त्यसै सन्दर्भमा, काठमाडौं उपत्यकाको मुख्य प्रवेशद्वार नागढुंगा नाका—जहाँ ट्राफिक प्रहरीहरू चौबीसै घण्टा खटिएका हुन्छन्—त्यहाँको अवस्था यथार्थमा दयनीय देखिन्छ।

साँझको झल्को लागेको बेला। सडकको छेउमा माटोको ढिस्को। त्यसमै थकित मुद्रामा एक ट्राफिक प्रहरी बसेका छन्—पोशाकमा अनुशासित, तर अनुहारमा गहिरो थकानको छायाँ। वरिपरि रङ्गबिरङ्गी गाडीहरू जाममा अड्किएका छन्—बस, ट्रक, कार अनि समयसँग होड गर्दै हिँडेका यात्रुहरू। यो कुनै चलचित्रको कथा होइन, यो हो राजधानीको ट्राफिक व्यवस्थापनमा खटिएका सुरक्षाकर्मीहरूको मौन संघर्ष।

नागढुंगा: राजधानीको श्वास थामिएको द्वार—

नागढुंगा काठमाडौं उपत्यकाको प्रमुख सवारी प्रवेश बिन्दु हो। यो नाका हुँदै दैनिक हजारौं सवारी साधन राजधानी पस्ने गर्छन्। तर, यहाँ सहजता छैन, छ त केवल सडक विस्तारको ढिलाइ, अस्थायी व्यवस्थापन र अनियन्त्रित सवारी चाप।

विशेषगरी रातिको समयमा, मालवाहक ट्रकहरूको लामो लाइनले बिहानसम्म अवस्था भयावह हुन्छ। सोही भीडमा, अव्यवस्थित सडकको छेउमा, ट्राफिक प्रहरीहरूको अनुशासित उपस्थितिले नै सहरको श्वास चलिरहेको हुन्छ।

कर्तव्यको भित्ताभित्र थुनिएका व्यक्तिगत पीडा—

साँच्चिकै भन्नुपर्दा, ट्राफिक प्रहरीले ओढ्ने पोशाकमा अनुशासन हुन्छ, तर भित्र लुकेको हुन्छ—थकान, धैर्यता र कर्तव्यबोध।उनीहरू न कामको निश्चित समय पाउँछन्, न त आरामको सुनिश्चितता। गर्मी, वर्षा, जाडो वा प्रदूषण—कुनै कुराले पनि उनीहरूको ड्युटी रोकिन्न।

कतिपय अवस्थामा सवारी चालक र यात्रुहरूबाट अपमानजनक व्यवहार भोग्नुपर्दा, उनीहरूको संयमता चिर्दै जाने गर्छ। यही पीडा कहिलेकाहीँ बिफोट भएर बाहिर आउँछ, जसले दुर्भाग्यवश ट्राफिक प्रहरीको इमेजमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। तर, यस्तो अवस्था सिर्जना गराउने प्रमुख कारण राज्यको मौनता र नागरिकको अज्ञानता हो।

मौन योगदानको कदर कहिले?

राज्यले ट्राफिक प्रहरीलाई ‘फ्रन्टलाइन वर्कर’ मानेको छ, तर सुविधाको स्तर भने अझै अत्यन्त न्यून छ। सडकको छेउमा, घाम–पानी सहँदै, माटोमै थकान बिसाउँदै उनीहरूले गरेको योगदान मौन छ—तर अमूल्य छ।

उनीहरूले नीतिगत निर्णयमा भाग लिँदैनन्, तर व्यवहारिक चुनौतीको प्रत्यक्ष सामना गर्छन्। त्यस्तो अवस्थामा, अवस्था सहज बनाउने जिम्मेवारी नीतिनिर्माताको हो, जसले उनीहरूलाई केवल ‘ड्युटीमा खटिएका प्रहरी’ हैन, मानवको रूपमा बुझ्नुपर्ने बेला आइसकेको छ।

ट्राफिक प्रहरीहरूको काम दिन–रात एउटै हो—सडकको अनुशासन कायम राख्नु। तर, उनीहरूको अनुशासन देखिन्न, केवल जब सडक खाली देखिन्छ तब मात्र शान्ति अनुभव हुन्छ।

त्यो शान्तिको मूल्य उनीहरूको मौन बलिदान हो—नागढुङ्गा जस्ता नाकाहरूमा थकान माटोमै विसाउँदै गरिने संघर्ष, जुन कदाचित् हामीले देख्ने तर कहिल्यै बुझ्न नसक्ने कथाहरू मध्ये एक हो।