सुरक्षा सरोकार । आज तीज , नेपाली महिलाहरूको विशेष पर्व। रातो सारी, चुरा, पोते र मेहन्दीमा सजिएका दिदीबहिनीहरू व्रत बसेर भगवान् शिवको पूजा–आराधना गरिरहेका छन्। कतिपय माइतीघर पुगेका छन्, कतिपय परिवारसँगै दर खाँदैछन्। पशुपतिनाथलगायतका धार्मिक स्थलमा दर्शनार्थीको बाक्लो भीड छ।

तर यही भीडको बीचमा केही महिला भने रातो सारीमा होइन, नेपाल प्रहरीको बर्दीमा छन्।

अरू महिलाहरू आफ्नो परिवारको सुख, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्दै पूजामा व्यस्त रहँदा महिला प्रहरीहरू भने नागरिकको सुरक्षा र सेवामा तैनाथ छन्। आफ्नै चाडपर्वभन्दा कर्तव्यलाई प्राथमिकता दिँदै उनीहरू बिहानैदेखि कार्यक्षेत्रमा खटिएका छन्।

तीजको दिन पनि जिम्मेवारीको पहरा

चाडपर्व प्रहरीका लागि केवल खुसी मनाउने अवसर मात्र हुँदैन। यस्ता अवसरमा नागरिकको आवागमन र भीड बढ्ने भएकाले सुरक्षा चुनौती पनि थपिन्छ। त्यसैले अन्य दिनभन्दा अझ बढी सतर्क भएर प्रहरी परिचालन गर्नुपर्ने हुन्छ।

पशुपतिनाथ क्षेत्रलगायतका धार्मिक तथा भीडभाड हुने स्थानमा महिला प्रहरीहरूको उपस्थिति महत्वपूर्ण देखिन्छ। महिला तथा बालबालिकाको सुरक्षा, भीड व्यवस्थापन, सम्भावित चोरी तथा आपराधिक गतिविधि नियन्त्रणदेखि दर्शनार्थीलाई आवश्यक सहयोग गर्न उनीहरू खटिएका छन्।

धेरैका लागि आजको दिन विशेष छ। तर उनीहरूका लागि आजको दिन विशेष जिम्मेवारीको दिन बनेको छ।

परिवारभन्दा पर, नागरिकको सुरक्षामा

प्रहरी सेवामा प्रवेश गरेपछि चाडपर्वको प्राथमिकता बदलिन्छ। घरमा परिवारले तीज मनाइरहेको हुन्छ, तर प्रहरी कर्मचारीहरू आफ्नो ड्युटीमा हुन्छन्।

महिला प्रहरीका लागि यो अवस्था अझ भावनात्मक हुन सक्छ। तीज महिलाहरूका लागि परिवार, माइती र आफन्तसँग जोडिएको पर्व हो। यस्तो दिनमा माइतीको आँगन सम्झिनु, आमाको हातको दर सम्झिनु र परिवारसँगै बसेर पर्व मनाउने चाहना हुनु स्वाभाविक हो। तर बर्दी लगाएपछि व्यक्तिगत चाहनाभन्दा माथि कर्तव्य आउँछ।

घरबाट फोन आउँदा परिवारले ‘तीज राम्रोसँग मनाउनू’ भनिरहेको हुन सक्छ। तर उनीहरूको जवाफमा ड्युटीको बाध्यता लुकेको हुन्छ।त्यसैले उनीहरूको तीज कतिपय अवस्थामा कार्यालय, सडक र सुरक्षाको घेराभित्रै बितिरहेको हुन्छ।

आफ्नो पर्व छाडेर अरूको पर्व सुरक्षित बनाउँदै

आज पशुपतिनाथमा दर्शन गर्न आउने हजारौँ भक्तजनमध्ये अधिकांशले सायद त्यहाँ खटिएका महिला प्रहरीलाई सामान्य रूपमा मात्र देखिरहेका होलान्।

तर उनीहरूको पछाडि एउटा छुटेको परिवार छ।
एउटा सम्झिएको माइती छ। आफ्नै पर्व मनाउने अधुरो चाहना छ। त्यसका बाबजुद उनीहरू मुस्कुराउँदै ड्युटी गरिरहेका छन्।

अरू महिला भगवान्को दर्शन गर्न लाइनमा उभिँदा उनीहरू त्यही लाइन व्यवस्थित गरिरहेका छन्। अरूले आफ्नो परिवारको सुखका लागि व्रत बस्दा उनीहरू नागरिकको सुरक्षाका लागि घण्टौँ उभिरहेका छन्।

यही कारण उनीहरूको सेवा केवल जागिरको जिम्मेवारीमा सीमित हुँदैन। यसमा त्याग, अनुशासन र सेवाप्रतिको समर्पण जोडिएको हुन्छ।

महिला शक्तिको एउटा फरक तस्वीर

नेपाली समाजमा महिलाको भूमिका घरपरिवारसँग मात्र जोडेर हेर्ने पुरानो सोच विस्तारै परिवर्तन हुँदैछ। आज महिला प्रहरीहरू सुरक्षा जस्तो चुनौतीपूर्ण क्षेत्रमा पुरुषसँगै काँधमा काँध मिलाएर जिम्मेवारी निर्वाह गरिरहेका छन्। तीजको दिन बर्दीमा उभिएका महिला प्रहरीहरू त्यस परिवर्तनको जीवन्त तस्वीर हुन्।

उनीहरू घर चलाउने मात्र होइनन्, समाजको सुरक्षा व्यवस्थाको महत्वपूर्ण हिस्सा पनि हुन्। उनीहरू केवल परिवारको जिम्मेवारी सम्हाल्ने मात्र होइनन्, हजारौँ नागरिकको सुरक्षाको जिम्मेवारी पनि बोकेर हिँडिरहेका छन्।

बर्दीभित्रको भावना

बर्दी बाहिरबाट हेर्दा कडा देखिन्छ। तर त्यो बर्दीभित्र पनि एउटा संवेदनशील मन हुन्छ।

त्यहाँ आमाको सम्झना हुन्छ।
माइतीको माया हुन्छ।
परिवारसँगै तीज मनाउने रहर हुन्छ।

तर जब बर्दी लगाइन्छ, ती व्यक्तिगत भावनाहरूभन्दा माथि एउटा ठूलो जिम्मेवारी उभिन्छ—राष्ट्र र नागरिकको सेवा।

सायद आज कुनै महिला प्रहरीले आफ्नी आमालाई सम्झँदै ड्युटी गरिरहेकी छन्। कसैले श्रीमान् वा छोराछोरीलाई सम्झिरहेकी छन्। कसैले माइतीघरमा मनाइरहेको तीज सम्झिरहेकी छन्।

तर उनीहरू आफ्ना भावनालाई मनमै राखेर नागरिकको सुरक्षामा उभिएका छन्। यो पनि तीजकै एउटा अर्थ हो

तीज केवल पूजा, व्रत, रातो सारी र दरको पर्व मात्र होइन। यो महिलाको भावना, सम्बन्ध र समर्पणसँग जोडिएको पर्व पनि हो।

त्यस अर्थमा हेर्दा, आफ्नो व्यक्तिगत खुसीलाई केही समयका लागि त्यागेर अरूको सुरक्षा र खुसीका लागि खटिनु पनि तीजको एउटा सुन्दर अर्थ हुन सक्छ।

आज पशुपतिनाथमा दर्शन गर्न पुगेका हजारौँ महिला सुरक्षित रूपमा घर फर्किए भने, उनीहरूको त्यो सुरक्षामा बर्दी लगाएर उभिएका महिला प्रहरीहरूको पनि ठूलो योगदान हुनेछ।

उनीहरूले आज भगवान्सँग आफ्ना लागि केही माग्न नपाएका हुन सक्छन्। तर आफ्नो कर्तव्य पूरा गरेर हजारौँ नागरिकलाई सुरक्षित घर पठाउन सके भने, त्यो नै उनीहरूको सबैभन्दा ठूलो सन्तुष्टि बन्न सक्छ।

आज धेरै चेलीहरू व्रत बसेका छन्।
तर केही चेलीहरू बर्दीमै व्रत बसेका छन्—
कर्तव्यको व्रत, सेवाको व्रत र राष्ट्रप्रतिको समर्पणको व्रत।

तीजको अवसरमा आफ्ना व्यक्तिगत खुसीभन्दा नागरिकको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएर कार्यक्षेत्रमा खटिएका सम्पूर्ण महिला प्रहरीप्रति सम्मान।