काठमाडौं — देशको अर्थतन्त्रलाई धरापमा पुर्‍याउने नक्कली नोटको बिगबिगी दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ। राजधानी काठमाडौंसहित देशभरका विभिन्न स्थानबाट नक्कली नोट बरामद भइरहेका छन्, जसले अर्थतन्त्रलाई कमजोर पार्दै नेपाली मुद्रा प्रणालीप्रति विश्वासमा संकट निम्त्याएको छ।

प्रहरीले नक्कली नोट नियन्त्रणमा ठूला चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। नक्कली नोटको कारोबारले न केवल अर्थतन्त्रलाई प्रभावित बनाएको छ, बरु नागरिकहरू ठगीको शिकार भइरहेका छन्। छिटो धनी बन्ने लोभमा कतिपय व्यक्तिहरूले नक्कली नोटको कारोबार गरिरहेका छन् भने अन्य व्यक्तिहरू धोखाधडीमा फसिरहेका छन्।

सीमावर्ती क्षेत्रमा गिरोह सक्रिय
भारतीय सीमावर्ती क्षेत्रका जिल्लामा नक्कली नोटको कारोबार तीव्र भएको प्रहरीले जनाएको छ। यस्ता खोटा नोटले ग्रामीण क्षेत्रका पसलदेखि सर्वसाधारण नागरिकसम्मलाई प्रत्यक्ष असर पुर्‍याइरहेको छ। यसले व्यापारिक अस्थिरता निम्त्याइरहेको छ।

छ महिनामा करोडौं नक्कली नोट बरामद
चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो ६ महिनामा १३ लाख ८५ हजार ९५० रुपैयाँभन्दा बढी नक्कली नोट प्रहरी नियन्त्रणमा परेको छ। गत आर्थिक वर्षमा ५ करोड ८ लाख ७३ हजार रुपैयाँ बराबरको नक्कली नोट बरामद भएको थियो।
यस अवधिमा प्रहरीले ३० जना नेपाली पुरुष, ३ जना महिला र ९ जना विदेशी पुरुष गरी ४२ जनालाई पक्राउ गरेको छ। तीमध्ये २४ जनामाथि मुद्दा चलाइएको छ।

गृहमन्त्रालय र राष्ट्र बैंकको कमजोर भूमिका
नक्कली नोटको समस्या समाधानमा गृहमन्त्रालय र नेपाल राष्ट्र बैंकको भूमिका कमजोर देखिएको छ। राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता रामु पौडेलका अनुसार नेपाली रुपैयाँमा बलियो सुरक्षा विशेषता भए पनि नक्कली नोटको कारोबार रोक्न चुनौती छ।

नक्कली नोट कारोबारमा कडा सजाय
नक्कली नोट बनाउने वा चलाउने व्यक्तिलाई ७ वर्ष जेल सजाय र ७० हजार रुपैयाँ जरिवाना तोकिएको छ। बरामद नक्कली नोट नेपाल राष्ट्र बैंकको रोहबरमा जलाइन्छ।

समस्या समाधानका लागि समन्वय र जागरूकता आवश्यक
नक्कली नोटको कारोबार रोक्न प्रहरी, सरकार, राष्ट्र बैंक र बैंकहरूको समन्वय अपरिहार्य छ। ग्रामीण भेगमा जनचेतनामूलक कार्यक्रम र कडा निगरानीले समस्या समाधानमा मद्दत पुग्ने देखिन्छ।