—दिपक राज जोशी

नेपाल प्रहरीका ३३औँ महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्की बिहीबार दर्ज्यानी चिन्ह लगाएर संगठनको कमान्ड सम्हाल्दै छन्। उनी आगामी २९ महिना नेपाल प्रहरीको नेतृत्व गर्नेछन्। तर उनको प्रहरी यात्राको सुरुवात भने पूर्ण रूपमा नियोजित थिएन।

गुल्मी जिल्लाका मूलबासी कार्की प्रारम्भमा परराष्ट्र सेवामा करियर बनाउने सोचमा थिए। २०४१ सालमा कक्षा ८ सकेर काकाको सल्लाहमा काठमाडौं आएका उनले ललितपुर माध्यमिक विद्यालयमा ९ र १० कक्षा पूरा गरे। त्यसपछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्दै परराष्ट्र सेवाको तयारी गरिरहेका थिए।

त्यही समयमा उनका गुल्मीका एक साथीलाई प्रहरी निरीक्षक बन्ने इच्छा थियो। साथीको आग्रहमा कार्कीले पनि प्रहरी फाराम भरे, यद्यपि उनको मन प्रहरीतर्फ खासै लागेको थिएन। तर साथीको साथमै दौड, अभ्यास र तयारी गर्न थाले — परराष्ट्र सेवाका किताब पनि पढ्न छोडेनन्।

२०५४ सालमा प्रहरी निरीक्षकका लागि ३० जना भर्ना खुल्दा उनले परीक्षा दिए। अचम्मको कुरा — नतिजामा कार्कीको नाम पर्‍यो, तर उनका साथीको परेन। यसले उनलाई आश्चर्यसँगै भावनात्मक बनायो। त्यसबेला सुरु भएको अनायास यात्रा नै पछि उनको जीवनको निर्णायक अध्याय बन्यो।

निष्ठा, परिश्रम र प्रतिबद्धताका कारण उनले प्रहरी संगठनमा क्रमशः जिम्मेवारी र सम्मान दुवै कमाउँदै २८ वर्षपछि नेपाल प्रहरीको सर्वोच्च पद — महानिरीक्षक (आईजीपी) — मा पुग्न सफल भए।

आज दानबहादुर कार्की “भाग्यले बाटो देखायो, मेहनतले उचाइ दियो” भन्ने प्रेरणादायी उदाहरण बनेका छन्।

दानबहादुर कार्की नेपाल प्रहरीका ३३औँ महानिरीक्षक नियुक्त

नेपाल सरकारको सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआइजी) दानबहादुर कार्कीलाई नेपाल प्रहरीको ३३औँ महानिरीक्षक (आईजीपी) मा नियुक्त गरेको छ।

वर्तमान आइजीपी चन्द्रकुवेर खापुङ ३० वर्षे सेवा अवधि पूरा गरेर कात्तिक २६ गते अवकाशमा जाँदैछन्। त्यसअघि नै सरकारले नयाँ नेतृत्व चयन गरेको हो। नवनियुक्त महानिरीक्षक कार्कीले कात्तिक २७ गते औपचारिक रूपमा कमाण्ड सम्हाल्नेछन्।

प्रहरी सेवामा प्रवेशदेखि नेतृत्वसम्म

कार्कीले १८ चैत २०५४ मा प्रहरी निरीक्षकका रूपमा सेवा सुरु गरेका थिए। उनी विद्यमान ३० वर्षे सेवा अवधिअनुसार करिब साढे दुई वर्षसम्म संगठनको नेतृत्व गर्नेछन्। उनको कार्यकाल १७ चैत २०८४ सम्म रहनेछ।

संगठनभित्र उनलाई इमानदार, व्यावसायिक र कुनै आर्थिक विवादमा नमुछिएका अधिकृतका रूपमा चिनिन्छ।

व्यक्तिगत पृष्ठभूमि र शैक्षिक योग्यता—

गुल्मी जिल्लाको मालिका गाउँपालिका–७, घमिरमा २०२९ साउन १५ गते जन्मेका कार्कीले राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर तथा मानविकी, शिक्षाशास्त्र र कानुनमा स्नातक गरेका छन्।

२८ वर्षको सेवायात्रामा उनले फिल्ड कमाण्डदेखि नीतिगत तहसम्मको गहिरो अनुभव हासिल गरेका छन्।

व्यावसायिक यात्रा—

महानिरीक्षक बन्नु अघि कार्कीले काठमाडौं उपत्यका प्रहरी कार्यालयका प्रमुखका रूपमा काम गरे। भदौ २४ गतेको जेन–जी आन्दोलनका समयमा उनले उपत्यकाको सुरक्षा संयन्त्रलाई कुशलतापूर्वक नेतृत्व दिएका थिए।

एसएसपीका रूपमा उनले काठमाडौं जिल्ला प्रहरी परिसरको कमाण्ड सम्हालेका थिए, जहाँ भुटानी शरणार्थी प्रकरण जस्तो राष्ट्रिय मुद्दाको अनुसन्धान अघि बढेको थियो।

डीआइजीका रूपमा उनले लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालयको नेतृत्व गरेका थिए। त्यसअघि उनले लागुऔषध नियन्त्रण ब्यूरो, विशेष ब्यूरो, महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखा, इन्टरपोल शाखा, अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, र प्रहरी महानिरीक्षकको सचिवालयमा समेत महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। उनी एक समय नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता पनि रहे।

अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र सम्मान—

कार्कीले संयुक्त राष्ट्रसंघको शान्ति मिसनअन्तर्गत पूर्वी टिमोरमा दुई पटक गरी तीन वर्ष र हाइटीमा १८ महिना सेवा गरेका छन्। उनी नेपाल सरकारले प्रदान गरेको ‘प्रबल जनसेवा श्री’ विभूषणबाट सम्मानित छन्। त्यसका साथै, उनले संयुक्त राष्ट्रसंघ पदक र १४ पटक नगद पुरस्कार पनि प्राप्त गरेका छन्।

नेतृत्वप्रति जनअपेक्षा—

फिल्ड कमाण्ड, अपराध अनुसन्धान, नीतिगत व्यवस्थापन र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवको सन्तुलन भएका कार्कीप्रति ठूलो जनअपेक्षा गरिएको छ। उनको नेतृत्वमा नेपाल प्रहरीले शान्ति, सुरक्षा र अपराध नियन्त्रणमा नयाँ मानक स्थापना गर्ने विश्वास गरिएको छ।

पदोन्नतिक्रम—

• प्रहरी निरीक्षक — १८ चैत २०५४
• प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) — मंसिर २६, २०६६
• प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) — साउन १९, २०७४
• प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) — साउन ३, २०७९
• प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआइजी) — जेठ १३, २०८१
• प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआइजी) — वैशाख ११, २०८२
• प्रहरी महानिरिक्षक (आइजीपी )— कार्तिक २६, २०८१

प्रत्येक चरणको योगदान—

डीएसपी हुँदा उनले बानेश्वर क्षेत्रका प्रमुखका रूपमा शान्ति–सुरक्षामा सफलता हासिल गरे।एसपीका रूपमा कपिलवस्तु र कास्कीमा अपराध नियन्त्रण र सामुदायिक प्रहरी प्रणालीमा नयाँ दृष्टिकोण ल्याए।

एसएसपी हुँदा काठमाडौं प्रहरी प्रमुखका रूपमा राजधानीको सुरक्षा सञ्जाललाई प्रविधिमुखी र जनकेन्द्रित बनाए। डीआइजी हुँदा केन्द्रीय प्रवक्ताका रूपमा प्रहरीका जनसरोकारका विषयहरू तथ्यगत, पारदर्शी र जिम्मेवार रूपमा प्रस्तुत गरे। लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी प्रमुखका रूपमा उनले संगठनलाई अनुशासन, दक्षता र जवाफदेहिताको दिशामा अघि बढाए।

प्रेरणादायी नेतृत्व र मनोबल अभिवृद्धि—

जेन–जी आन्दोलनपछि प्रहरीको मनोबल खस्किएको समयमा, एआइजी कार्कीले संगठनभित्र आत्मविश्वास र प्रेरणाको वातावरण पुनःस्थापना गरेका थिए।

उनले प्रशिक्षण, समन्वय र मनोबल अभिवृद्धि कार्यक्रमहरूलाई प्राथमिकता दिँदै प्रहरीका उपलब्धि र योगदानलाई सार्वजनिक रूपमा प्रोत्साहन गरे। उनको नेतृत्वमा भएका यी पहलहरूले संगठनभित्र सकारात्मक वातावरण निर्माण गरेका छन् र जनता–प्रहरीबीचको विश्वास बलियो बनेको छ।

यसले नेपाल प्रहरीको कार्यकुशलता, जवाफदेहिता र जनसेवाप्रतिको प्रतिबद्धता अझ प्रष्ट रूपमा अभिव्यक्त गरेको छ।