काठमाडौं । नेपाल प्रहरीले अछाम जिल्लाको चौरपाटी गाउँपालिका–७, मार्कु गाउँलाई छाउपडी गोठमुक्त गाउँ घोषणा गराउने ऐतिहासिक अभियानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रतिष्ठित ‘हर्मन गोल्डस्टेइन अवार्ड’ प्राप्त गरेको छ।

सामाजिक रुपान्तरणमा प्रहरीको सक्रियता र समुदायसँगको सहकार्यका उत्कृष्ट अभ्यासका कारण नेपाल प्रहरीलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिएको हो। अछामको दुर्गम गाउँमा प्रहरी र समुदायबीचको समन्वयमा सञ्चालन गरिएको “छाउपडी प्रथा अन्त्यका लागि समुदाय–प्रहरी साझेदारी परियोजना” विश्वस्तरीय प्रतियोगितामा उत्कृष्ट परियोजना भनेर छनोट भएको हो।

अमेरिकामा भएको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम—

अमेरिकाको विस्कन्सिन राज्यको म्याडिसन सहरमा अक्टोबर १३ देखि १५ सम्म सम्पन्न ‘हर्मन गोल्डस्टेइन उत्कृष्ट समस्या–मुखी प्रहरी सेवा अवार्ड’ कार्यक्रममा नेपाल प्रहरीलाई विशेष सम्मान गरिएको थियो।

नेपाल प्रहरीका तर्फबाट उक्त परियोजना प्रस्तुत गर्ने टोलीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) किरणजङ्ग कुँवर, डीएसपी ईश्वरीप्रसाद भण्डारी र प्रहरी निरीक्षक प्रतिमा कार्की सहभागी रहेका थिए। कार्यक्रम अमेरिकाको एरिजोना स्टेट विश्वविद्यालयको आयोजनामा सम्पन्न भएको हो।

कार्यक्रममा नेपाल प्रहरीले “सामाजिक रूपान्तरणका लागि समुदाय–प्रहरी सहकार्य : अछामको मार्कु गाउँमा छाउपडी प्रथा अन्त्य अभियान” शीर्षकमा प्रस्तुतिकरण गरेको थियो, जसले विश्वभरका प्रहरी सुधारका अभ्यासबीच उच्च प्रशंसा पाएको थियो।

सामाजिक रुपान्तरणको प्रेरक उदाहरण —

अछामका पूर्व प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक ईश्वरीप्रसाद भण्डारीका अनुसार, यो अवार्ड नेपाल प्रहरीको इतिहासमै पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता हो, जुन पूर्ण रूपमा समुदायमै काम गरेर प्राप्त गरिएको हो।

उनी भन्छन्,

“अछाममा प्रहरी प्रमुखका रूपमा काम गर्दा हामीले समुदायसँग साक्षात्कार गर्दै छाउपडी प्रथा अन्त्यका लागि महिलाहरू, समाजसेवी, शिक्षक र स्थानीय सरकारसँग सहकार्यमा कार्यक्रम अघि बढायौं। आज त्यसकै उपलब्धि अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सम्मानित हुन पाउनु गर्वको विषय हो।”

डीएसपी भण्डारीका अनुसार यो अभियानले केवल एक प्रथा अन्त्य मात्र होइन, महिला सशक्तीकरण, स्वास्थ्य सचेतना र प्रहरीप्रतिको विश्वास निर्माणमा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ।

नेपाल प्रहरीको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान —

‘हर्मन गोल्डस्टेइन अवार्ड’ अमेरिकी अपराधशास्त्री प्रोफेसर हर्मन गोल्डस्टेइनको नाममा सन् १९९३ देखि हरेक वर्ष प्रदान गरिँदै आएको हो। गोल्डस्टेइनले सन् १९७९ मा ‘समस्यामुखी प्रहरी सेवा (Problem-Oriented Policing)’ को अवधारणा प्रतिपादन गर्दै प्रहरीलाई केवल अपराधपछि प्रतिक्रिया जनाउने नभई सामाजिक समस्या पहिचान र दीर्घकालीन समाधानतर्फ केन्द्रित गर्ने दिशामा प्रेरित गरेका थिए।

नेपाल प्रहरीले प्राप्त गरेको यो अवार्डले प्रहरी सेवामा समुदाय–केन्द्रित सोच र सामाजिक उत्तरदायित्वको नयाँ अध्याय सुरु भएको जनाउँछ।

आगामी योजना र विस्तार —

नेपाल प्रहरीले अछाममा सफल बनेको यो समुदाय–प्रहरी सहकार्य मोडेललाई अब सुदूरपश्चिम र कर्णालीका अन्य जिल्लाहरूमा पनि विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ। यसबाट ग्रामीण समाजमा महिला अधिकार, स्वास्थ्य सुरक्षाको संवेदनशीलता र प्रहरी–समुदाय सम्बन्धमा सकारात्मक रूपान्तरण आउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपाल प्रहरीको यो सफलता केवल संस्थागत उपलब्धि मात्र होइन, समाजमा महिला सम्मान, मानव अधिकार र सामुदायिक परिवर्तनको एउटा नयाँ अध्याय हो — जसले प्रहरीलाई जनताको नजिक पुर्‍याउने ऐतिहासिक कदमको रूपमा स्मरण गरिनेछ।