काठमाडौं– अफ्रिकी मुलुकहरूमा ठुलो समस्या बनेको लागुऔषध ट्रामाडोल काठमाडौंका बजारमा पनि उपलब्ध हुने गरेको पाइएको छ। भारतको मुम्बईस्थित ‘अभेओ’ कम्पनीबाट उत्पादित ट्रामाडोल ठुलो परिमाणमा बरामद भएसँगै काठमाडौंमा समेत बिक्री भइरहेको खुलासा भएको हो।

ठुलो परिमाणमा ट्रामाडोल बरामद—

लागुऔषध अनुसन्धान ब्युरोले गत ९ फागुनमा काठमाडौं महानगरपालिका–४, टोखा बाट ट्रामाडोलको ५ लाख ३४ हजार १ सय क्याप्सुल बरामद गरेको छ। प्रहरीका अनुसार काठमाडौंका बजारमा ट्रामाडोल प्रति क्याप्सुल ६० रुपैयाँसम्म बिक्री हुने गर्छ। यस आधारमा बरामद गरिएको ट्रामाडोलको बजारमूल्य ३ करोड २० लाख ४६ हजार रुपैयाँ पर्छ।

ब्युरोका प्रवक्ता एसपी नारायणप्रसाद अधिकारी का अनुसार चिकित्सकीय प्रेस्क्रिप्सनविना ट्रामाडोल बिक्री गर्न पाइँदैन। ‘टोखामा हालसम्मकै ठुलो परिमाणमा ट्रामाडोल बरामद भएको छ। यो औषधि भारतबाट नेपाल भित्रिएको देखिन्छ। विशेषगरी काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुरमा बिक्री गर्ने उद्देश्यले उपत्यका ल्याइएको अनुमान छ,’ उनले भने।

भारतको ‘अभेओ’ कम्पनीको संलग्नता—

भारतको मुम्बईस्थित ‘अभेओ’ ले उत्पादन गर्ने ट्रामाडोलको बिक्री र निर्यातमा भारतीय सरकारले कडाइ गरेको छ। त्यसपछि सोही कम्पनीले टेपेन्डोल, क्यारिसोप्रोडोल, टाफ्रोडोल जस्ता नाममा औषधि उत्पादन गर्दै आएको छ, जसलाई हाल अफ्रिकी मुलुकमा निर्यातगरिँदैछ।

बिबिसी वर्ल्ड सर्भिसले घानास्थित ‘तमेल’ बजारमा टेपेन्डोल, क्यारिसोप्रोडोल, टाफ्रोडोल को खोलमा ‘अभेओ’ को लोगो भेटिएपछि अनुसन्धान थालेको थियो। बिबिसी टोलीले मुम्बईस्थित ‘अभेओ’ कारखानासमेत पुगेको थियो, जहाँ कम्पनीका निर्देशक विनोद शर्मालेयी औषधि स्वास्थ्यका लागि हानिकारक भए पनि आफ्नो व्यवसाय भएको बताएका थिए।

काठमाडौंमा ट्रामाडोल तस्करीको ‘र्‍याकेट’ सक्रिय—

भारतीय बजारमा नियन्त्रणपछि ट्रामाडोल तस्करहरूले नेपाली बजारलाई नयाँ गन्तव्य बनाइरहेको ब्युरो स्रोतको दाबी छ। टोखाबाट ठुलो परिमाणको ट्रामाडोल बरामदसँगै नेपालमा लागुऔषध तस्करीको ‘र्‍याकेट’ नै सक्रिय रहेको आशंका गरिएको छ।

ठुलो परिमाणको ट्रामाडोलसहित टोखाबाट पर्सा महुवन गाउँपालिका–६ का ३८ वर्षीय साइमन बनवारी पक्राउ परेका छन्। ब्युरोका प्रवक्ता एसपी अधिकारीका अनुसार साइमन बनवारी काठमाडौं उपत्यकाभित्र ट्रामाडोलको मुख्य डिलर हुन्।

‘टोखाबाट पक्राउ परेका साइमन बनवारी यसअघि पनि ठुलो परिमाणमा यस्ता औषधि बिक्री गर्दै आएका थिए। तर, यसअघि पक्राउ परेका थिएनन्,’ उनले भने। बनवारीले औषधि बिक्री गर्न आफ्नै नेटवर्क बनाएको पाइएको छ। मेडिकल फार्मेसीहरूमार्फत मात्र होइन, दुर्व्यसनीहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा पनि उनीहरूलाई औषधि बिक्री गरिने गरेको ब्युरोको अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

ट्रामाडोलको असर : स्वास्थ्यका लागि घातक

बिबिसीका अनुसार ‘अभेओ’ ले उत्पादन गरेका औषधिको संयोजन कुनै पनि देशमा प्रयोगका लागि अनुमति प्राप्त छैन।

• यसको सेवनले श्वास–प्रश्वासमा समस्या, मस्तिष्कघात जस्ता गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ।

• ओभरडोज भएमा ज्यान जाने सम्भावना रहन्छ।

• अफ्रिकी मुलुकका सडक–सडकमा सजिलै पाइने यी औषधिले लाखौँ युवालाई दुर्व्यसनमा फसाइरहेको देखिन्छ।

नेपालमा यस्ता लागुऔषधको अवैध कारोबार रोक्न कडा निगरानी आवश्यक रहेको विज्ञहरू बताउँछन्। टोखाबाट बरामद भएको ठुलो परिमाणको ट्रामाडोल यसबारे थप अनुसन्धान गर्नुपर्ने संकेत हो।