काठमाण्डौं- चार महिनासम्मको बेवारिसे जीवनले गंगाबहादुर दर्नालको शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पारेको छ। हाल उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (टिचिङ अस्पताल) मा उपचाररत छन्। स्थानीय संघसंस्थाको सहयोगमा उपचार भइरहेको भए पनि उनी शारीरिक रूपमा असक्तजस्तै अवस्थामा पुगेका छन्।
टिचिङ अस्पतालमै गरिएको कुराकानीमा उनकी श्रीमती तेजकुमारी दर्नालको पीडा शब्दमा सीमित रहँदैन। उनी भन्छिन्—
“इन्डीगोले विमानभित्र करायो भनेर अस्पताल पुर्याएर छोडिदियो। त्यसपछि के भयो भन्ने कुनै जिम्मेवारी लिइएन। यदि दुबई लैजान नसक्ने हो भने नेपाल डिपोर्ट गर्नुपर्ने थियो, वा कम्तीमा आफन्त, मेनपावर वा नेपाली दूतावासको जिम्मामा दिनुपर्ने थियो।”
यो भनाइले इन्डीगो एयरलाइन्सको अमानवीय व्यवहार मात्र होइन, सम्पूर्ण प्रणालीको संवेदनहीनता उजागर गर्छ।
✦ कानुनी र नैतिक दुवै हिसाबले एयरलाइन्स दोषी
हवाई यात्राको आधारभूत सिद्धान्त स्पष्ट छ—एक पटक यात्रु विमान चढिसकेपछि उसलाई सुरक्षित गन्तव्य पुर्याउने, वा वैकल्पिक व्यवस्थासहित जिम्मेवार निकायको जिम्मा लगाउने दायित्व एयरलाइन्सकै हुन्छ। तर यस घटनामा इन्डीगो एयरलाइन्सले न त यात्रुको सुरक्षा सुनिश्चित गर्यो, न त आवश्यक समन्वय नै गर्यो।
झनै गम्भीर कुरा के छ भने, इन्डीगोको आधिकारिक टिकट एजेन्ट प्रेसिडेन्सियल ट्राभल्सले समेत आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गरेको देखिँदैन। एयरलाइन्स र ट्राभल एजेन्सी दुवैले जिम्मेवारीबाट पन्छिँदा यसको प्रत्यक्ष मार एक साधारण नेपाली श्रमिकको जीवनमा पर्यो—जो रोजगारीको सपना बोकेर घरबाट निस्किएका थिए।
✦ मेनपावर कम्पनीको भूमिका स्पष्ट
यस घटनामा मेनपावर कम्पनी जिम्मेवारीबाट भागेको देखिँदैन। बरु, व्यक्ति हराएपछि निरन्तर खोजी, उद्धार र पुनःस्थापनामा उनीहरूले सक्रिय र जिम्मेवार भूमिका खेलेको तथ्य आफन्त तथा पीडित पक्षले नै पुष्टि गरेका छन्।
मेनपावर कम्पनीका अनुसार,
“इन्डीगो एयरलाइन्सले समयमै सही सूचना र आवश्यक समन्वय नगरेका कारण अवस्था झन् जटिल बनेको हो।”
✦ अब प्रश्न राज्यसँग छ
सरकारले तत्काल इन्डीगो एयरलाइन्स र त्यसको आधिकारिक एजेन्ट प्रेसिडेन्सियल ट्राभल्सलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्छ। साथै, पीडित गंगाबहादुर दर्नालको सम्पूर्ण उपचार खर्च र उचित क्षतिपूर्ति सुनिश्चित गर्न ढिलाइ गर्नु हुँदैन। नत्र, आज गंगाबहादुर दर्नाल—भोलि कुनै पनि नेपाली यस्तै घटनाको शिकार बन्न सक्छ।
यो घटना अपवाद होइन, चेतावनी हो।
✦ राज्य संयन्त्रको ऐना
यस घटनाले केवल एउटा एयरलाइन्सलाई मात्र प्रश्नको कठघरामा उभ्याएको छैन, यसले हाम्रो राज्य संयन्त्रलाई पनि ऐना देखाएको छ। वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीहरूको अभिलेख, ट्रान्जिट व्यवस्थापन, आपतकालीन सहायता र दूतावासको सक्रियता किन यति कमजोर रह्यो? दिल्लीजस्तो ठूलो ट्रान्जिट केन्द्रमा नेपाली नागरिक अलपत्र पर्दा समयमै उद्धार र पहिचान किन सम्भव भएन?
प्रश्नहरू धेरै छन्, उत्तरहरू भने अस्पष्ट छन्।
हामी स्पष्ट भन्न चाहन्छौं—यस्ता घटनामा ‘प्राविधिक त्रुटि’ वा ‘प्रक्रियागत जटिलता’ जस्ता शब्द प्रयोग गरेर जिम्मेवारी पन्छाउन पाइँदैन। सम्बन्धित एयरलाइन्समाथि निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्छ, दोषी देखिए कडा कारबाही र पीडितलाई क्षतिपूर्ति सुनिश्चित गरिनुपर्छ। साथै, नेपाल सरकार र परराष्ट्र निकायले ट्रान्जिट मुलुकहरूसँग स्पष्ट आपतकालीन प्रोटोकल निर्माण गर्न अब ढिलाइ गर्नु हुँदैन।
गंगाबहादुर दर्नालको पीडा एउटा परिवारको मात्र होइन, हजारौँ श्रमिक नेपालीको साझा भय हो। सपनाको उडान सुरक्षित बनाउन राज्य, एयरलाइन्स र अन्तर्राष्ट्रिय संयन्त्र—सबैले जिम्मेवारी लिनैपर्छ। नत्र भने, हरेक टिकटसँगै जोखिम पनि किन्न बाध्य नेपालीहरूको विश्वास क्रमशः चकनाचुर हुँदै जानेछ।
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर
