— सुरक्षा सरोकार । नेपाल प्रहरी देशको शान्ति–सुरक्षाको मेरुदण्ड हो। अपराध नियन्त्रण, कानूनी कार्यान्वयन, जनविश्वास अभिवृद्धि र राष्ट्रको स्थायित्वमा यसको भूमिका महत्वपूर्ण छ। तर बदलिँदो राजनीतिक, सामाजिक र प्रविधिक परिवेशमा प्रहरीलाई अझ सशक्त, निडर र प्रभावकारी बनाउन केही ठोस सुधार आवश्यक देखिन्छ।

पहिलो, संस्थागत शुद्धीकरण र पारदर्शिता सबैभन्दा जरुरी छ। प्रहरी संगठनलाई जनताको भरोसा कायम राख्न भ्रष्टाचार, सिफारिस संस्कृति र आन्तरिक राजनीति हटाउनुपर्छ। पदस्थापन, पदोन्नति र पुरस्कार प्रणाली निष्पक्ष र मापदण्डमा आधारित हुनुपर्छ। जब प्रहरीभित्रै पारदर्शिता र न्यायको अनुभूति हुन्छ, तब त्यही भावना नागरिकसँगको व्यवहारमा पनि झल्किन्छ।

दोस्रो, प्राविधिक आधुनिकीकरण र स्रोतसाधनको सुदृढीकरण अनिवार्य छ। आज अपराधको स्वरूप डिजिटल र सञ्जालमुखी बन्दै गएको छ। साइबर अपराध, आर्थिक ठगी, मानव बेचबिखन, अनलाइन अपराध नियन्त्रणका लागि विशेष तालिम प्राप्त विज्ञजन र अत्याधुनिक प्रविधि आवश्यक छन्। प्रहरीलाई सवारीसाधन, संचार उपकरण, फरेन्सिक प्रयोगशाला र डाटा व्यवस्थापन प्रणालीमा सक्षम बनाउन सरकारले दीर्घकालीन लगानी गर्नुपर्छ।

तेस्रो, समुदाय–प्रहरी सम्बन्ध सुदृढीकरण नै प्रभावकारी सुरक्षाको आधार हो। प्रहरी र जनताको दूरी घटाउन सामुदायिक संवाद, विद्यालय र युवा क्लबहरूसँग सहकार्य, स्थानीय सुरक्षा समिति सक्रियता बढाउनुपर्छ। नागरिकले प्रहरीलाई डर होइन, भरोसाको प्रतीकका रूपमा हेर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ। यसका लागि ‘जनमैत्री प्रहरी’ अवधारणालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न आवश्यक छ।

चौथो, प्रहरी जनशक्ति र मनोबल सुदृढीकरण अत्यावश्यक छ। हाल प्रहरी कर्मचारी सीमित स्रोतसाधन, लामो कार्यघण्टा र उच्च दवाबमा खटिन्छन्। उनीहरूको आवास, स्वास्थ्य, बीमा, मनोवैज्ञानिक सल्लाह र परिवार सुरक्षामा ध्यान दिनुपर्छ। हरेक प्रहरीले आफू सुरक्षित र सम्मानित महसुस गरेपछि मात्र ऊ जिम्मेवार र निडर भएर काम गर्न सक्छ।

पाँचौं, नेतृत्वमा दूरदृष्टि र नैतिक प्रतिबद्धता चाहिन्छ। प्रहरी नेतृत्वले संगठनलाई राजनीतिक दबाबभन्दा माथि राखी व्यावसायिकता, अनुशासन र सत्यनिष्ठाको मापदण्डमा अघि बढाउनुपर्छ। अपराध र गलत कार्यमा संलग्न जो कोही भए पनि समान मापदण्डमा कारबाही गर्ने नीति अपनाउनुपर्छ।

जेनजी आन्दोलनपछि प्रहरीको मनोबल उकास्ने एआईजी कार्कीको रणनीति

जेनजी आन्दोलनपछि प्रहरीको मनोबलमा परेको असर सुधार्न उपत्यका प्रहरी कार्यालयका प्रमुख एआईजी दान बहादुर कार्कीले व्यावहारिक र मनोवैज्ञानिक पुनर्संरचना रणनीति अघि सारेका छन्। उनका अनुसार प्रहरीभित्र आत्मविश्वास, एकता र जनमैत्री सेवा पुनर्स्थापनाका लागि मनोबल अभिवृद्धि कार्यक्रम, मैदानस्तरमा नेतृत्वको प्रत्यक्ष उपस्थिति, सकारात्मक प्रेरणा र सम्मान संस्कृति लागू गरिएको छ।

एआईजी कार्कीले प्रहरीलाई जनताको सेवामा अझ उत्तरदायी र संवेदनशील बनाउन ‘समुदायसँग सहकार्य, संगठनमा शुद्धीकरण र मनोबलमा पुनर्जागरण’लाई मुख्य आधार मानेका छन्। उनका अनुसार प्रहरीको आत्मबल बलियो भए मात्र शान्ति र सुरक्षाको पुनःस्थापना सम्भव हुन्छ।

अन्ततः नेपाल प्रहरीलाई सशक्त, निडर र प्रभावकारी बनाउन सरकार, समुदाय र स्वयं प्रहरीबीचको साझा संकल्प अपरिहार्य छ। जब प्रहरी संगठन आत्मसुधार, प्रविधि, जनसहभागिता र पारदर्शी नेतृत्वमा आधारित हुन्छ, तब मात्रै यो संस्था साँचो अर्थमा “जनताको प्रहरी” बन्नेछ — जसले भय होइन, भरोसा जगाउनेछ।