भद्रपुर। झापाको भद्रपुरस्थित चन्द्रगढी विमानस्थलमा सुरक्षा जाँचकै क्रममा ठूलो परिमाणको लागूऔषध खैरो हिरोइनसहित एक युवती पक्राउ परेपछि सुरक्षा निकाय तरंगित बनेका छन्। सामान्य यात्रुजस्तै देखिने २६ वर्षीया रोशनी बुढा लागूऔषध तस्करीको आरोपमा पक्राउ परेसँगै विमानस्थल सुरक्षा, तस्करी सञ्जालको पहुँच र युवापुस्तामा बढ्दो लागूऔषध जोखिमबारे गम्भीर प्रश्न उठेका छन्।

हुम्ला जिल्लाको खार्पुनाथ गाउँपालिका–२ घर बताइएकी रोशनी बुढा काठमाडौं जाने तयारीमा थिइन्। नियमित उडानमार्फत राजधानी जान लागेको भन्दै टिकट काटेर विमानस्थल पुगेकी उनलाई सुरक्षा जाँच (स्क्यानिङ) का क्रममा शंकास्पद देखिएपछि महिला प्रहरीद्वारा थप जाँच गरिएको थियो।

जाँचका क्रममा उनले लगाएको सुरुवालको दुवै गोजीभित्र प्लास्टिकले कस्सिएर बेरेको अवस्थामा १४४ ग्राम ४०० मिलिग्राम खैरो हिरोइन बरामद भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाका सूचना अधिकारी खगेन्द्रबहादुर खड्काले जानकारी दिए।

प्रहरीका अनुसार बरामद पदार्थको प्रारम्भिक परीक्षणमा खैरो हिरोइन पुष्टि भएको छ भने थप वैज्ञानिक परीक्षणका लागि नमूना पठाउने तयारी भइरहेको छ। पक्राउ परेकी युवतीमाथि लागूऔषध (नियन्त्रण) ऐन अन्तर्गत मुद्दा दर्ता गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको छ।

सुरक्षा स्रोतका अनुसार रोशनीको चालढाल अस्वाभाविक देखिएपछि सुरक्षाकर्मी सतर्क भएका थिए। स्क्यानिङ मेसिनबाट पास हुँदा कम्मरमुनिको भागमा असामान्य आकृति देखिएपछि उनलाई अलग्गै कोठामा लगेर जाँच गर्दा शरीरमा बाहिरबाट नदेखिने गरी लागूऔषध लुकाएको पाइएको हो।

एक सुरक्षा अधिकारीले भने, “विमानस्थलजस्तो संवेदनशील स्थानबाट लागूऔषध ओसारपसार गर्ने प्रयास हुनु निकै चिन्ताजनक विषय हो। यसले संगठित सञ्जाल सक्रिय रहेको संकेत गर्छ।”

अनुसन्धानमा संलग्न एक प्रहरी अधिकृतका अनुसार पक्राउ परेकी युवती सम्भवतः लागूऔषध ‘कुरियर’ मात्र हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। आर्थिक प्रलोभन देखाएर युवती वा आर्थिक अभावमा रहेका व्यक्तिलाई प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति लागूऔषध सञ्जालमा देखिँदै आएको उनको भनाइ छ।

“१४४ ग्रामभन्दा बढी खैरो हिरोइन सानो परिमाण होइन। यसको बजार मूल्य लाखौं रुपैयाँ पर्न सक्छ। एक्लैले प्रयोगका लागि बोक्नु अस्वाभाविक भएकाले सञ्जाल संलग्न हुनसक्ने देखिन्छ,” ती अधिकृतले बताए।

हुम्लाजस्तो दुर्गम जिल्लाबाट झापा हुँदै काठमाडौंसम्म लागूऔषध ओसारपसार हुनु यसको आपूर्ति श्रृंखला जटिल रहेको संकेत मानिएको छ। झापा भारतसँग जोडिएको सीमावर्ती जिल्ला भएकाले तस्करहरूले यहाँको आवतजावतलाई दुरुपयोग गर्ने गरेको विगतका घटनाले पनि देखाएका छन्।

यद्यपि लागूऔषध कहाँबाट आयो, कसले जिम्मा दियो र काठमाडौंमा कसलाई पुर्‍याउने योजना थियो भन्ने विषयमा अनुसन्धान जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

यस घटनाले चन्द्रगढी विमानस्थलको सुरक्षा जाँच प्रणाली प्रभावकारी रहेको दाबी पनि सुरक्षा निकायले गरेका छन्। पछिल्लो समय स्क्यानिङ मेसिन, सीसीटीभी निगरानी र तालिमप्राप्त जनशक्ति बढाइएकै कारण यस्ता घटना पहिचान हुन थालेको उनीहरूको भनाइ छ।

सामाजिक विज्ञहरूका अनुसार बेरोजगारी, गरिबी, सजिलै कमाइ हुने प्रलोभन र सामाजिक दबाबका कारण युवायुवती लागूऔषध कारोबारमा तानिने क्रम बढ्दो छ। लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरोका तथ्यांकले पनि पछिल्ला वर्षमा महिलाहरू तस्करीमा प्रयोग हुने प्रवृत्ति बढ्दै गएको देखाउँछ।

कानुनी सजाय कति कडा?

लागूऔषध (नियन्त्रण) ऐन अनुसार हिरोइनजस्तो कडा लागूऔषध १०० ग्रामभन्दा बढी परिमाणमा ओसारपसार वा भण्डारण गरेको पाइए गम्भीर अपराध मानिन्छ। यस्तो कसुरमा लामो कैद सजाय र ठूलो जरिवानाको व्यवस्था छ।

प्रहरीले अदालतबाट म्याद थप गरी रोशनी बुढामाथि विस्तृत बयान लिने र लागूऔषध सञ्जाल पत्ता लगाउने तयारी गरेको जनाएको छ।

विमानस्थलबाटै ‘खैरो मौत’ को खेप समातिनु सुरक्षाका दृष्टिले सफलता भए पनि, यसले देखाएको संगठित सञ्जाल अझै पूर्ण रूपमा पर्दाफास हुन बाँकी रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ। अबको अनुसन्धानले कति ठूलो जालो उजागर गर्छ भन्नेमा सबैको चासो केन्द्रित भएको छ।